🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:45:11 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अर्यी (स्त्रीलिङ्ग)

वैश्य की स्त्री

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्यीअर्य्यौअर्य्यः
द्वितीयाअर्यीम्अर्य्यौअर्यीः
तृतीयाअर्य्याअर्यीभ्याम्अर्यीभिः
चतुर्थीअर्य्यैअर्यीभ्याम्अर्यीभ्यः
पञ्चमीअर्य्याःअर्यीभ्याम्अर्यीभ्यः
षष्ठीअर्य्याःअर्य्योःअर्यीणाम्
सप्तमीअर्य्याम्अर्य्योःअर्यीषु
सम्बोधनहे अर्यिहे अर्य्यौहे अर्य्यः

अर्थ: वैश्य की स्त्री

📚 अमरकोश में:
• पति के सम्बन्ध से — आचार्य की पत्नी 'आचार्यानी', वैश्य की पत्नी 'अर्यी (२.६.१५) — पर्याय: आचार्यानी, क्षत्रियी, उपाध्यायानी, उपाध्यायी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें