🕉️ 23 November 2026, Monday · 02:26:41 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आण्डी (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआण्डीआण्ड्यौआण्ड्यः
द्वितीयाआण्डीम्आण्ड्यौआण्डीः
तृतीयाआण्ड्याआण्डीभ्याम्आण्डीभिः
चतुर्थीआण्ड्यैआण्डीभ्याम्आण्डीभ्यः
पञ्चमीआण्ड्याःआण्डीभ्याम्आण्डीभ्यः
षष्ठीआण्ड्याःआण्ड्योःआण्डीनाम्
सप्तमीआण्ड्याम्आण्ड्योःआण्डीषु
सम्बोधनहे आण्डिहे आण्ड्यौहे आण्ड्यः

अर्थ: —
English: du. (आण्ड्यौ॑) id., AV. vi, 138, 2.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬