🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:08:49 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कुन्ती (स्त्रीलिङ्ग)

ङीष् ‘शूर’ नामक यादव की पुत्री पृथा जिसको कुन्तिभोज ने गोद लिया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुन्तीकुन्त्यौकुन्त्यः
द्वितीयाकुन्तीम्कुन्त्यौकुन्तीः
तृतीयाकुन्त्याकुन्तीभ्याम्कुन्तीभिः
चतुर्थीकुन्त्यैकुन्तीभ्याम्कुन्तीभ्यः
पञ्चमीकुन्त्याःकुन्तीभ्याम्कुन्तीभ्यः
षष्ठीकुन्त्याःकुन्त्योःकुन्तीनाम्
सप्तमीकुन्त्याम्कुन्त्योःकुन्तीषु
सम्बोधनहे कुन्तिहे कुन्त्यौहे कुन्त्यः

अर्थ: ङीष् ‘शूर’ नामक यादव की पुत्री पृथा जिसको कुन्तिभोज ने गोद लिया

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬