🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:02:37 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

त्रयी (स्त्रीलिङ्ग)

तीनों वेदों की समष्टि

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमात्रयीत्रय्यौत्रय्यः
द्वितीयात्रयीम्त्रय्यौत्रयीः
तृतीयात्रय्यात्रयीभ्याम्त्रयीभिः
चतुर्थीत्रय्यैत्रयीभ्याम्त्रयीभ्यः
पञ्चमीत्रय्याःत्रयीभ्याम्त्रयीभ्यः
षष्ठीत्रय्याःत्रय्योःत्रयीणाम्
सप्तमीत्रय्याम्त्रय्योःत्रयीषु
सम्बोधनहे त्रयिहे त्रय्यौहे त्रय्यः

अर्थ: तीनों वेदों की समष्टि
संस्कृत: पर्याय: श्रुति, वेद, आम्नाय, निगम

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें