🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:03:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भी (स्त्रीलिङ्ग)

भय, डर, आंतक, संत्रास, त्रास

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभीभ्यौभ्यः
द्वितीयाभीम्भ्यौभीः
तृतीयाभ्याभीभ्याम्भीभिः
चतुर्थीभ्यैभीभ्याम्भीभ्यः
पञ्चमीभ्याःभीभ्याम्भीभ्यः
षष्ठीभ्याःभ्योःभीनाम्
सप्तमीभ्याम्भ्योःभीषु
सम्बोधनहे भिहे भ्यौहे भ्यः

अर्थ: भय, डर, आंतक, संत्रास, त्रास
संस्कृत: पर्याय: दर, त्रास, भीति, साध्वस, भय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें