🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:39:42 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अंसदघ्न (पुंलिङ्ग)

अंस (कंधा, अंसफलक) + दघ्न (ऊँचाई)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअंसदघ्नःअंसदघ्नौअंसदघ्नाः
द्वितीयाअंसदघ्नम्अंसदघ्नौअंसदघ्नान्
तृतीयाअंसदघ्नेनअंसदघ्नाभ्याम्अंसदघ्नैः
चतुर्थीअंसदघ्नायअंसदघ्नाभ्याम्अंसदघ्नेभ्यः
पञ्चमीअंसदघ्नात् / अंसदघ्नाद्अंसदघ्नाभ्याम्अंसदघ्नेभ्यः
षष्ठीअंसदघ्नस्यअंसदघ्नयोःअंसदघ्नानाम्
सप्तमीअंसदघ्नेअंसदघ्नयोःअंसदघ्नेषु
सम्बोधनहे अंसदघ्नहे अंसदघ्नौहे अंसदघ्नाः

अर्थ: अंस (कंधा, अंसफलक) + दघ्न (ऊँचाई)
English: up to the shoulder, ŚBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अंसदघ्न (नपुंसकलिङ्ग)

अंस (कंधा, अंसफलक) + दघ्न (ऊँचाई)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअंसदघ्नम्अंसदघ्नेअंसदघ्नानि
द्वितीयाअंसदघ्नम्अंसदघ्नेअंसदघ्नानि
तृतीयाअंसदघ्नेनअंसदघ्नाभ्याम्अंसदघ्नैः
चतुर्थीअंसदघ्नायअंसदघ्नाभ्याम्अंसदघ्नेभ्यः
पञ्चमीअंसदघ्नात् / अंसदघ्नाद्अंसदघ्नाभ्याम्अंसदघ्नेभ्यः
षष्ठीअंसदघ्नस्यअंसदघ्नयोःअंसदघ्नानाम्
सप्तमीअंसदघ्नेअंसदघ्नयोःअंसदघ्नेषु
सम्बोधनहे अंसदघ्नहे अंसदघ्नेहे अंसदघ्नानि

अर्थ: अंस (कंधा, अंसफलक) + दघ्न (ऊँचाई)
English: up to the shoulder, ŚBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें