🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:49:25 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अकर्मन् (पुंलिङ्ग)

"निष्क्रिय, आलसी, निकम्मा "

🔎 आपका लिखा रूप अकर्मा = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअकर्माअकर्माणौअकर्माणः
द्वितीयाअकर्माणम्अकर्माणौअकर्मणः
तृतीयाअकर्मणाअकर्मभ्याम्अकर्मभिः
चतुर्थीअकर्मणेअकर्मभ्याम्अकर्मभ्यः
पञ्चमीअकर्मणःअकर्मभ्याम्अकर्मभ्यः
षष्ठीअकर्मणःअकर्मणोःअकर्मणाम्
सप्तमीअकर्मणिअकर्मणोःअकर्मसु
सम्बोधनहे अकर्मन्हे अकर्माणौहे अकर्माणः

अर्थ: "निष्क्रिय, आलसी, निकम्मा "

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकर्मन् (स्त्रीलिङ्ग)

"निष्क्रिय, आलसी, निकम्मा "

🔎 आपका लिखा रूप अकर्मा = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअकर्माअकर्माणौअकर्माणः
द्वितीयाअकर्माणम्अकर्माणौअकर्म्णः
तृतीयाअकर्म्णाअकर्मभ्याम्अकर्मभिः
चतुर्थीअकर्म्णेअकर्मभ्याम्अकर्मभ्यः
पञ्चमीअकर्म्णःअकर्मभ्याम्अकर्मभ्यः
षष्ठीअकर्म्णःअकर्म्णोःअकर्म्णाम्
सप्तमीअकर्म्णि / अकर्मनिअकर्म्णोःअकर्मसु
सम्बोधनहे अकर्मन्हे अकर्माणौहे अकर्माणः

अर्थ: "निष्क्रिय, आलसी, निकम्मा "

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें