🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:16:13 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अकृत्त (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअकृत्तःअकृत्तौअकृत्ताः
द्वितीयाअकृत्तम्अकृत्तौअकृत्तान्
तृतीयाअकृत्तेनअकृत्ताभ्याम्अकृत्तैः
चतुर्थीअकृत्तायअकृत्ताभ्याम्अकृत्तेभ्यः
पञ्चमीअकृत्तात् / अकृत्ताद्अकृत्ताभ्याम्अकृत्तेभ्यः
षष्ठीअकृत्तस्यअकृत्तयोःअकृत्तानाम्
सप्तमीअकृत्तेअकृत्तयोःअकृत्तेषु
सम्बोधनहे अकृत्तहे अकृत्तौहे अकृत्ताः

अर्थ: —
English: uncut, unimpaired.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकृत्त (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअकृत्तम्अकृत्तेअकृत्तानि
द्वितीयाअकृत्तम्अकृत्तेअकृत्तानि
तृतीयाअकृत्तेनअकृत्ताभ्याम्अकृत्तैः
चतुर्थीअकृत्तायअकृत्ताभ्याम्अकृत्तेभ्यः
पञ्चमीअकृत्तात् / अकृत्ताद्अकृत्ताभ्याम्अकृत्तेभ्यः
षष्ठीअकृत्तस्यअकृत्तयोःअकृत्तानाम्
सप्तमीअकृत्तेअकृत्तयोःअकृत्तेषु
सम्बोधनहे अकृत्तहे अकृत्तेहे अकृत्तानि

अर्थ: —
English: uncut, unimpaired.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें