🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:21:35 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अक्षय्य (पुंलिङ्ग)

"जो क्षय न हो सके,अविनाशी"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअक्षय्यःअक्षय्यौअक्षय्याः
द्वितीयाअक्षय्यम्अक्षय्यौअक्षय्यान्
तृतीयाअक्षय्येणअक्षय्याभ्याम्अक्षय्यैः
चतुर्थीअक्षय्यायअक्षय्याभ्याम्अक्षय्येभ्यः
पञ्चमीअक्षय्यात् / अक्षय्याद्अक्षय्याभ्याम्अक्षय्येभ्यः
षष्ठीअक्षय्यस्यअक्षय्ययोःअक्षय्याणाम्
सप्तमीअक्षय्येअक्षय्ययोःअक्षय्येषु
सम्बोधनहे अक्षय्यहे अक्षय्यौहे अक्षय्याः

अर्थ: "जो क्षय न हो सके,अविनाशी"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अक्षय्य (नपुंसकलिङ्ग)

"जो क्षय न हो सके,अविनाशी"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअक्षय्यम्अक्षय्येअक्षय्याणि
द्वितीयाअक्षय्यम्अक्षय्येअक्षय्याणि
तृतीयाअक्षय्येणअक्षय्याभ्याम्अक्षय्यैः
चतुर्थीअक्षय्यायअक्षय्याभ्याम्अक्षय्येभ्यः
पञ्चमीअक्षय्यात् / अक्षय्याद्अक्षय्याभ्याम्अक्षय्येभ्यः
षष्ठीअक्षय्यस्यअक्षय्ययोःअक्षय्याणाम्
सप्तमीअक्षय्येअक्षय्ययोःअक्षय्येषु
सम्बोधनहे अक्षय्यहे अक्षय्येहे अक्षय्याणि

अर्थ: "जो क्षय न हो सके,अविनाशी"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें