🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:49:36 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अखण्डकल (पुंलिङ्ग)

अखण्ड ("जो टूटा न हो, सम्पूर्ण) + कल (कल्(कड्)-घञ्, अवृद्धिः)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअखण्डकलःअखण्डकलौअखण्डकलाः
द्वितीयाअखण्डकलम्अखण्डकलौअखण्डकलान्
तृतीयाअखण्डकलेनअखण्डकलाभ्याम्अखण्डकलैः
चतुर्थीअखण्डकलायअखण्डकलाभ्याम्अखण्डकलेभ्यः
पञ्चमीअखण्डकलात् / अखण्डकलाद्अखण्डकलाभ्याम्अखण्डकलेभ्यः
षष्ठीअखण्डकलस्यअखण्डकलयोःअखण्डकलानाम्
सप्तमीअखण्डकलेअखण्डकलयोःअखण्डकलेषु
सम्बोधनहे अखण्डकलहे अखण्डकलौहे अखण्डकलाः

अर्थ: अखण्ड ("जो टूटा न हो, सम्पूर्ण) + कल (कल्(कड्)-घञ्, अवृद्धिः)
English: full (as the moon), Mālatīm.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अखण्डकल (नपुंसकलिङ्ग)

अखण्ड ("जो टूटा न हो, सम्पूर्ण) + कल (कल्(कड्)-घञ्, अवृद्धिः)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअखण्डकलम्अखण्डकलेअखण्डकलानि
द्वितीयाअखण्डकलम्अखण्डकलेअखण्डकलानि
तृतीयाअखण्डकलेनअखण्डकलाभ्याम्अखण्डकलैः
चतुर्थीअखण्डकलायअखण्डकलाभ्याम्अखण्डकलेभ्यः
पञ्चमीअखण्डकलात् / अखण्डकलाद्अखण्डकलाभ्याम्अखण्डकलेभ्यः
षष्ठीअखण्डकलस्यअखण्डकलयोःअखण्डकलानाम्
सप्तमीअखण्डकलेअखण्डकलयोःअखण्डकलेषु
सम्बोधनहे अखण्डकलहे अखण्डकलेहे अखण्डकलानि

अर्थ: अखण्ड ("जो टूटा न हो, सम्पूर्ण) + कल (कल्(कड्)-घञ्, अवृद्धिः)
English: full (as the moon), Mālatīm.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें