🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:49:22 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अगस्त्य (पुंलिङ्ग)

वा अगः कुंभः तत्र स्त्यानः संहतः इत्यगस्त्यः" कुम्भज' एक प्रसिद्ध ऋषि का नाम

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअगस्त्यःअगस्त्यौअगस्त्याः
द्वितीयाअगस्त्यम्अगस्त्यौअगस्त्यान्
तृतीयाअगस्त्येनअगस्त्याभ्याम्अगस्त्यैः
चतुर्थीअगस्त्यायअगस्त्याभ्याम्अगस्त्येभ्यः
पञ्चमीअगस्त्यात् / अगस्त्याद्अगस्त्याभ्याम्अगस्त्येभ्यः
षष्ठीअगस्त्यस्यअगस्त्ययोःअगस्त्यानाम्
सप्तमीअगस्त्येअगस्त्ययोःअगस्त्येषु
सम्बोधनहे अगस्त्यहे अगस्त्यौहे अगस्त्याः

अर्थ: वा अगः कुंभः तत्र स्त्यानः संहतः इत्यगस्त्यः" कुम्भज' एक प्रसिद्ध ऋषि का नाम
संस्कृत: पर्याय: कुम्भसम्भव, मैत्रावरुणि

📚 अमरकोश में:
• अगस्त्य के नाम (१.३.२२) — पर्याय: कुम्भसम्भव, मैत्रावरुणि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें