🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:23:35 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अग्रभाग (पुंलिङ्ग)

प्रथम या सर्वोत्तम भाग

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअग्रभागःअग्रभागौअग्रभागाः
द्वितीयाअग्रभागम्अग्रभागौअग्रभागान्
तृतीयाअग्रभागेणअग्रभागाभ्याम्अग्रभागैः
चतुर्थीअग्रभागायअग्रभागाभ्याम्अग्रभागेभ्यः
पञ्चमीअग्रभागात् / अग्रभागाद्अग्रभागाभ्याम्अग्रभागेभ्यः
षष्ठीअग्रभागस्यअग्रभागयोःअग्रभागाणाम्
सप्तमीअग्रभागेअग्रभागयोःअग्रभागेषु
सम्बोधनहे अग्रभागहे अग्रभागौहे अग्रभागाः

अर्थ: प्रथम या सर्वोत्तम भाग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें