🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:54:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अग्राशन (पुंलिङ्ग)

अग्र (प्रथम, सर्वोपरि) + अशन (व्याप्ति, प्रवेशन)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअग्राशनःअग्राशनौअग्राशनाः
द्वितीयाअग्राशनम्अग्राशनौअग्राशनान्
तृतीयाअग्राशनेनअग्राशनाभ्याम्अग्राशनैः
चतुर्थीअग्राशनायअग्राशनाभ्याम्अग्राशनेभ्यः
पञ्चमीअग्राशनात् / अग्राशनाद्अग्राशनाभ्याम्अग्राशनेभ्यः
षष्ठीअग्राशनस्यअग्राशनयोःअग्राशनानाम्
सप्तमीअग्राशनेअग्राशनयोःअग्राशनेषु
सम्बोधनहे अग्राशनहे अग्राशनौहे अग्राशनाः

अर्थ: अग्र (प्रथम, सर्वोपरि) + अशन (व्याप्ति, प्रवेशन)
English: eating before another (abl.), MārkP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अग्राशन (नपुंसकलिङ्ग)

अग्र (प्रथम, सर्वोपरि) + अशन (व्याप्ति, प्रवेशन)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअग्राशनम्अग्राशनेअग्राशनानि
द्वितीयाअग्राशनम्अग्राशनेअग्राशनानि
तृतीयाअग्राशनेनअग्राशनाभ्याम्अग्राशनैः
चतुर्थीअग्राशनायअग्राशनाभ्याम्अग्राशनेभ्यः
पञ्चमीअग्राशनात् / अग्राशनाद्अग्राशनाभ्याम्अग्राशनेभ्यः
षष्ठीअग्राशनस्यअग्राशनयोःअग्राशनानाम्
सप्तमीअग्राशनेअग्राशनयोःअग्राशनेषु
सम्बोधनहे अग्राशनहे अग्राशनेहे अग्राशनानि

अर्थ: अग्र (प्रथम, सर्वोपरि) + अशन (व्याप्ति, प्रवेशन)
English: eating before another (abl.), MārkP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬