🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:20:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अघ (नपुंसकलिङ्ग)

पाप, अघं मर्षण आदि

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअघम्अघेअघानि
द्वितीयाअघम्अघेअघानि
तृतीयाअघेनअघाभ्याम्अघैः
चतुर्थीअघायअघाभ्याम्अघेभ्यः
पञ्चमीअघात् / अघाद्अघाभ्याम्अघेभ्यः
षष्ठीअघस्यअघयोःअघानाम्
सप्तमीअघेअघयोःअघेषु
सम्बोधनहे अघहे अघेहे अघानि

अर्थ: पाप, अघं मर्षण आदि
संस्कृत: पर्याय: पङ्क, पाप्मन्, पाप, किल्बिष, कल्मष

📚 अमरकोश में:
• पाप के और नाम (१.४.२५) — पर्याय: कलुष, वृजिन, एनस्, अंहस्, दुरित, दुष्कृत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अघ (पुंलिङ्ग)

एक राक्षस का नाम, बक और पूतना का भाई जो कंस के यहां मुख्य सेनापति था

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअघःअघौअघाः
द्वितीयाअघम्अघौअघान्
तृतीयाअघेनअघाभ्याम्अघैः
चतुर्थीअघायअघाभ्याम्अघेभ्यः
पञ्चमीअघात् / अघाद्अघाभ्याम्अघेभ्यः
षष्ठीअघस्यअघयोःअघानाम्
सप्तमीअघेअघयोःअघेषु
सम्बोधनहे अघहे अघौहे अघाः

अर्थ: एक राक्षस का नाम, बक और पूतना का भाई जो कंस के यहां मुख्य सेनापति था
संस्कृत: पर्याय: पङ्क, पाप्मन्, पाप, किल्बिष, कल्मष

📚 अमरकोश में:
• पाप के और नाम (१.४.२५) — पर्याय: कलुष, वृजिन, एनस्, अंहस्, दुरित, दुष्कृत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें