🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:33:22 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अङ्क (पुंलिङ्ग)

गोद

🔎 आपका लिखा रूप अङ्काय = चतुर्थी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअङ्कःअङ्कौअङ्काः
द्वितीयाअङ्कम्अङ्कौअङ्कान्
तृतीयाअङ्केनअङ्काभ्याम्अङ्कैः
चतुर्थीअङ्कायअङ्काभ्याम्अङ्केभ्यः
पञ्चमीअङ्कात् / अङ्काद्अङ्काभ्याम्अङ्केभ्यः
षष्ठीअङ्कस्यअङ्कयोःअङ्कानाम्
सप्तमीअङ्केअङ्कयोःअङ्केषु
सम्बोधनहे अङ्कहे अङ्कौहे अङ्काः

अर्थ: गोद
संस्कृत: चिह्नम्, अङ्गः · पर्याय: कलङ्क, लाञ्छन, चिह्न, लक्ष्मन्, लक्षण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अङ्क (नपुंसकलिङ्ग)

पानी, जल

🔎 आपका लिखा रूप अङ्काय = चतुर्थी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअङ्कम्अङ्केअङ्कानि
द्वितीयाअङ्कम्अङ्केअङ्कानि
तृतीयाअङ्केनअङ्काभ्याम्अङ्कैः
चतुर्थीअङ्कायअङ्काभ्याम्अङ्केभ्यः
पञ्चमीअङ्कात् / अङ्काद्अङ्काभ्याम्अङ्केभ्यः
षष्ठीअङ्कस्यअङ्कयोःअङ्कानाम्
सप्तमीअङ्केअङ्कयोःअङ्केषु
सम्बोधनहे अङ्कहे अङ्केहे अङ्कानि

अर्थ: पानी, जल
संस्कृत: पर्याय: कलङ्क, लाञ्छन, चिह्न, लक्ष्मन्, लक्षण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें