🕉️ 23 November 2026, Monday · 12:32:57 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अङ्कुर (पुंलिङ्ग)

अंखुवा, किसलय, कोंपल, नुकीली दाढ़, कलम, संतान, प्रजा

🔎 आपका लिखा रूप अङ्कुराय = चतुर्थी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअङ्कुरःअङ्कुरौअङ्कुराः
द्वितीयाअङ्कुरम्अङ्कुरौअङ्कुरान्
तृतीयाअङ्कुरेणअङ्कुराभ्याम्अङ्कुरैः
चतुर्थीअङ्कुरायअङ्कुराभ्याम्अङ्कुरेभ्यः
पञ्चमीअङ्कुरात् / अङ्कुराद्अङ्कुराभ्याम्अङ्कुरेभ्यः
षष्ठीअङ्कुरस्यअङ्कुरयोःअङ्कुराणाम्
सप्तमीअङ्कुरेअङ्कुरयोःअङ्कुरेषु
सम्बोधनहे अङ्कुरहे अङ्कुरौहे अङ्कुराः

अर्थ: अंखुवा, किसलय, कोंपल, नुकीली दाढ़, कलम, संतान, प्रजा
संस्कृत: नूतनाङ्कुरः · पर्याय: अभिनवोद्भिद्, प्रवाल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬