🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:48:31 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अङ्कुली (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअङ्कुलीअङ्कुल्यौअङ्कुल्यः
द्वितीयाअङ्कुलीम्अङ्कुल्यौअङ्कुलीः
तृतीयाअङ्कुल्याअङ्कुलीभ्याम्अङ्कुलीभिः
चतुर्थीअङ्कुल्यैअङ्कुलीभ्याम्अङ्कुलीभ्यः
पञ्चमीअङ्कुल्याःअङ्कुलीभ्याम्अङ्कुलीभ्यः
षष्ठीअङ्कुल्याःअङ्कुल्योःअङ्कुलीनाम्
सप्तमीअङ्कुल्याम्अङ्कुल्योःअङ्कुलीषु
सम्बोधनहे अङ्कुलिहे अङ्कुल्यौहे अङ्कुल्यः

अर्थ: —
English: a cat (v.l. अकुली), TāṇḍBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें