🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:24:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अजगति (पुंलिङ्ग)

अज (अनादि") + गति (आश्रय, रक्षास्थल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअजगतिःअजगतीअजगतयः
द्वितीयाअजगतिम्अजगतीअजगतीन्
तृतीयाअजगतिनाअजगतिभ्याम्अजगतिभिः
चतुर्थीअजगतयेअजगतिभ्याम्अजगतिभ्यः
पञ्चमीअजगतेःअजगतिभ्याम्अजगतिभ्यः
षष्ठीअजगतेःअजगत्योःअजगतीनाम्
सप्तमीअजगतौअजगत्योःअजगतिषु
सम्बोधनहे अजगतेहे अजगतीहे अजगतयः

अर्थ: अज (अनादि") + गति (आश्रय, रक्षास्थल)
English: ‘accessible (only) to goats’, steep (as a road), MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अजगति (नपुंसकलिङ्ग)

अज (अनादि") + गति (आश्रय, रक्षास्थल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअजगतिअजगतिनीअजगतीनि
द्वितीयाअजगतिअजगतिनीअजगतीनि
तृतीयाअजगतिनाअजगतिभ्याम्अजगतिभिः
चतुर्थीअजगतिने / अजगतयेअजगतिभ्याम्अजगतिभ्यः
पञ्चमीअजगतिनः / अजगतेःअजगतिभ्याम्अजगतिभ्यः
षष्ठीअजगतिनः / अजगतेःअजगतिनोः / अजगत्योःअजगतीनाम्
सप्तमीअजगतिनि / अजगतौअजगतिनोः / अजगत्योःअजगतिषु
सम्बोधनहे अजगति / हे अजगतेहे अजगतिनीहे अजगतीनि

अर्थ: अज (अनादि") + गति (आश्रय, रक्षास्थल)
English: ‘accessible (only) to goats’, steep (as a road), MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें