🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:37:10 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अजूर्यत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअजूर्यत् / अजूर्यद्अजूर्यतौअजूर्यतः
द्वितीयाअजूर्यतम्अजूर्यतौअजूर्यतः
तृतीयाअजूर्यताअजूर्यद्भ्याम्अजूर्यद्भिः
चतुर्थीअजूर्यतेअजूर्यद्भ्याम्अजूर्यद्भ्यः
पञ्चमीअजूर्यतःअजूर्यद्भ्याम्अजूर्यद्भ्यः
षष्ठीअजूर्यतःअजूर्यतोःअजूर्यताम्
सप्तमीअजूर्यतिअजूर्यतोःअजूर्यत्सु
सम्बोधनहे अजूर्यत् / हे अजूर्यद्हे अजूर्यतौहे अजूर्यतः

अर्थ: —
English: not subject to old age, RV. iii, 46, 1 and v, 42, 6.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अजूर्यत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअजूर्यत् / अजूर्यद्अजूर्यन्तीअजूर्यन्ति
द्वितीयाअजूर्यत् / अजूर्यद्अजूर्यन्तीअजूर्यन्ति
तृतीयाअजूर्यताअजूर्यद्भ्याम्अजूर्यद्भिः
चतुर्थीअजूर्यतेअजूर्यद्भ्याम्अजूर्यद्भ्यः
पञ्चमीअजूर्यतःअजूर्यद्भ्याम्अजूर्यद्भ्यः
षष्ठीअजूर्यतःअजूर्यतोःअजूर्यताम्
सप्तमीअजूर्यतिअजूर्यतोःअजूर्यत्सु
सम्बोधनहे अजूर्यत् / हे अजूर्यद्हे अजूर्यन्तीहे अजूर्यन्ति

अर्थ: —
English: not subject to old age, RV. iii, 46, 1 and v, 42, 6.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬