🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:43:48 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अज्ञास् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअज्ञाःअज्ञासौअज्ञासः
द्वितीयाअज्ञासम्अज्ञासौअज्ञासः
तृतीयाअज्ञासाअज्ञाभ्याम्अज्ञाभिः
चतुर्थीअज्ञासेअज्ञाभ्याम्अज्ञाभ्यः
पञ्चमीअज्ञासःअज्ञाभ्याम्अज्ञाभ्यः
षष्ठीअज्ञासःअज्ञासोःअज्ञासाम्
सप्तमीअज्ञासिअज्ञासोःअज्ञास्सु / अज्ञाःसु
सम्बोधनहे अज्ञाःहे अज्ञासौहे अज्ञासः

अर्थ: —
English: having no kindred, RV. x, 39, 6.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अज्ञास् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअज्ञाःअज्ञासीअज्ञाांसि
द्वितीयाअज्ञाःअज्ञासीअज्ञाांसि
तृतीयाअज्ञासाअज्ञाोभ्याम्अज्ञाोभिः
चतुर्थीअज्ञासेअज्ञाोभ्याम्अज्ञाोभ्यः
पञ्चमीअज्ञासःअज्ञाोभ्याम्अज्ञाोभ्यः
षष्ठीअज्ञासःअज्ञासोःअज्ञासाम्
सप्तमीअज्ञासिअज्ञासोःअज्ञास्सु / अज्ञाःसु
सम्बोधनहे अज्ञाःहे अज्ञासीहे अज्ञाांसि

अर्थ: —
English: having no kindred, RV. x, 39, 6.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें