🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:41:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अणुव्रत (नपुंसकलिङ्ग)

अणु (सूक्ष्म, बारीक) + व्रत (प्रतिज्ञात का पालन, प्रतिज्ञा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअणुव्रतम्अणुव्रतेअणुव्रतानि
द्वितीयाअणुव्रतम्अणुव्रतेअणुव्रतानि
तृतीयाअणुव्रतेनअणुव्रताभ्याम्अणुव्रतैः
चतुर्थीअणुव्रतायअणुव्रताभ्याम्अणुव्रतेभ्यः
पञ्चमीअणुव्रतात् / अणुव्रताद्अणुव्रताभ्याम्अणुव्रतेभ्यः
षष्ठीअणुव्रतस्यअणुव्रतयोःअणुव्रतानाम्
सप्तमीअणुव्रतेअणुव्रतयोःअणुव्रतेषु
सम्बोधनहे अणुव्रतहे अणुव्रतेहे अणुव्रतानि

अर्थ: अणु (सूक्ष्म, बारीक) + व्रत (प्रतिज्ञात का पालन, प्रतिज्ञा)
English: pl. N. of the five small duties or vows of the laymen adhering to the Jaina faith.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें