🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:07:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अतट (पुंलिङ्ग)

"तटरहित, खड़ी ढाल वाला"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअतटःअतटौअतटाः
द्वितीयाअतटम्अतटौअतटान्
तृतीयाअतटेनअतटाभ्याम्अतटैः
चतुर्थीअतटायअतटाभ्याम्अतटेभ्यः
पञ्चमीअतटात् / अतटाद्अतटाभ्याम्अतटेभ्यः
षष्ठीअतटस्यअतटयोःअतटानाम्
सप्तमीअतटेअतटयोःअतटेषु
सम्बोधनहे अतटहे अतटौहे अतटाः

अर्थ: "तटरहित, खड़ी ढाल वाला"
संस्कृत: पर्याय: प्रपात, भृगु

📚 अमरकोश में:
• खड़ी ढलान/गिरने का स्थान (२.३.४) — पर्याय: प्रपात, भृगु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अतट (नपुंसकलिङ्ग)

"तटरहित, खड़ी ढाल वाला"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअतटम्अतटेअतटानि
द्वितीयाअतटम्अतटेअतटानि
तृतीयाअतटेनअतटाभ्याम्अतटैः
चतुर्थीअतटायअतटाभ्याम्अतटेभ्यः
पञ्चमीअतटात् / अतटाद्अतटाभ्याम्अतटेभ्यः
षष्ठीअतटस्यअतटयोःअतटानाम्
सप्तमीअतटेअतटयोःअतटेषु
सम्बोधनहे अतटहे अतटेहे अतटानि

अर्थ: "तटरहित, खड़ी ढाल वाला"
संस्कृत: पर्याय: प्रपात, भृगु

📚 अमरकोश में:
• खड़ी ढलान/गिरने का स्थान (२.३.४) — पर्याय: प्रपात, भृगु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें