🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:44:16 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अतथा (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअतथाःअतथौअतथाः
द्वितीयाअतथाम्अतथौअतथः
तृतीयाअतथाअतथाभ्याम्अतथाभिः
चतुर्थीअतथेअतथाभ्याम्अतथाभ्यः
पञ्चमीअतथःअतथाभ्याम्अतथाभ्यः
षष्ठीअतथःअतथोःअतथाम्
सप्तमीअतथिअतथोःअतथासु
सम्बोधनहे अतथाःहे अतथौहे अतथाः

अर्थ: —
English: not saying तथा (yes), giving a negative answer, RV. i, 82, 1.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अतथा (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअतथम्अतथेअतथानि
द्वितीयाअतथम्अतथेअतथानि
तृतीयाअतथेनअतथाभ्याम्अतथैः
चतुर्थीअतथायअतथाभ्याम्अतथेभ्यः
पञ्चमीअतथात् / अतथाद्अतथाभ्याम्अतथेभ्यः
षष्ठीअतथस्यअतथयोःअतथानाम्
सप्तमीअतथेअतथयोःअतथेषु
सम्बोधनहे अतथहे अतथेहे अतथानि

अर्थ: —
English: not saying तथा (yes), giving a negative answer, RV. i, 82, 1.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें