🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:05:19 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अतद्गुण (पुंलिङ्ग)

अतद्ग्राही', एक अलंकार का नाम जिसमें कि प्रतिपाद्य पदार्थ -कारण के विद्यमान रहते हुए भी दूसरे गुण को ग्रहण नहीं करता

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअतद्गुणःअतद्गुणौअतद्गुणाः
द्वितीयाअतद्गुणम्अतद्गुणौअतद्गुणान्
तृतीयाअतद्गुणेनअतद्गुणाभ्याम्अतद्गुणैः
चतुर्थीअतद्गुणायअतद्गुणाभ्याम्अतद्गुणेभ्यः
पञ्चमीअतद्गुणात् / अतद्गुणाद्अतद्गुणाभ्याम्अतद्गुणेभ्यः
षष्ठीअतद्गुणस्यअतद्गुणयोःअतद्गुणानाम्
सप्तमीअतद्गुणेअतद्गुणयोःअतद्गुणेषु
सम्बोधनहे अतद्गुणहे अतद्गुणौहे अतद्गुणाः

अर्थ: अतद्ग्राही', एक अलंकार का नाम जिसमें कि प्रतिपाद्य पदार्थ -कारण के विद्यमान रहते हुए भी दूसरे गुण को ग्रहण नहीं करता

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें