🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:25:22 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अतप्यमान (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअतप्यमानःअतप्यमानौअतप्यमानाः
द्वितीयाअतप्यमानम्अतप्यमानौअतप्यमानान्
तृतीयाअतप्यमानेनअतप्यमानाभ्याम्अतप्यमानैः
चतुर्थीअतप्यमानायअतप्यमानाभ्याम्अतप्यमानेभ्यः
पञ्चमीअतप्यमानात् / अतप्यमानाद्अतप्यमानाभ्याम्अतप्यमानेभ्यः
षष्ठीअतप्यमानस्यअतप्यमानयोःअतप्यमानानाम्
सप्तमीअतप्यमानेअतप्यमानयोःअतप्यमानेषु
सम्बोधनहे अतप्यमानहे अतप्यमानौहे अतप्यमानाः

अर्थ: —
English: not suffering, RV. i, 185, 4.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अतप्यमान (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअतप्यमानम्अतप्यमानेअतप्यमानानि
द्वितीयाअतप्यमानम्अतप्यमानेअतप्यमानानि
तृतीयाअतप्यमानेनअतप्यमानाभ्याम्अतप्यमानैः
चतुर्थीअतप्यमानायअतप्यमानाभ्याम्अतप्यमानेभ्यः
पञ्चमीअतप्यमानात् / अतप्यमानाद्अतप्यमानाभ्याम्अतप्यमानेभ्यः
षष्ठीअतप्यमानस्यअतप्यमानयोःअतप्यमानानाम्
सप्तमीअतप्यमानेअतप्यमानयोःअतप्यमानेषु
सम्बोधनहे अतप्यमानहे अतप्यमानेहे अतप्यमानानि

अर्थ: —
English: not suffering, RV. i, 185, 4.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬