🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:44:17 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अतेजस्क (पुंलिङ्ग)

धुंधलापन, छाया, अंधकार

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअतेजस्कःअतेजस्कौअतेजस्काः
द्वितीयाअतेजस्कम्अतेजस्कौअतेजस्कान्
तृतीयाअतेजस्केनअतेजस्काभ्याम्अतेजस्कैः
चतुर्थीअतेजस्कायअतेजस्काभ्याम्अतेजस्केभ्यः
पञ्चमीअतेजस्कात् / अतेजस्काद्अतेजस्काभ्याम्अतेजस्केभ्यः
षष्ठीअतेजस्कस्यअतेजस्कयोःअतेजस्कानाम्
सप्तमीअतेजस्केअतेजस्कयोःअतेजस्केषु
सम्बोधनहे अतेजस्कहे अतेजस्कौहे अतेजस्काः

अर्थ: धुंधलापन, छाया, अंधकार

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अतेजस्क (नपुंसकलिङ्ग)

धुंधलापन, छाया, अंधकार

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअतेजस्कम्अतेजस्केअतेजस्कानि
द्वितीयाअतेजस्कम्अतेजस्केअतेजस्कानि
तृतीयाअतेजस्केनअतेजस्काभ्याम्अतेजस्कैः
चतुर्थीअतेजस्कायअतेजस्काभ्याम्अतेजस्केभ्यः
पञ्चमीअतेजस्कात् / अतेजस्काद्अतेजस्काभ्याम्अतेजस्केभ्यः
षष्ठीअतेजस्कस्यअतेजस्कयोःअतेजस्कानाम्
सप्तमीअतेजस्केअतेजस्कयोःअतेजस्केषु
सम्बोधनहे अतेजस्कहे अतेजस्केहे अतेजस्कानि

अर्थ: धुंधलापन, छाया, अंधकार
English: ([ŚBr. xiv]) not bright, dim, not vigorous.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें