🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:50:01 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अत्रपु (पुंलिङ्ग)

"टीन का बना हुआ, कलईदार"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअत्रपुःअत्रपूअत्रपवः
द्वितीयाअत्रपुम्अत्रपूअत्रपून्
तृतीयाअत्रपुणाअत्रपुभ्याम्अत्रपुभिः
चतुर्थीअत्रपवेअत्रपुभ्याम्अत्रपुभ्यः
पञ्चमीअत्रपोःअत्रपुभ्याम्अत्रपुभ्यः
षष्ठीअत्रपोःअत्रप्वोःअत्रपूणाम्
सप्तमीअत्रपौअत्रप्वोःअत्रपुषु
सम्बोधनहे अत्रपोहे अत्रपूहे अत्रपवः

अर्थ: "टीन का बना हुआ, कलईदार"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अत्रपु (स्त्रीलिङ्ग)

"टीन का बना हुआ, कलईदार"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअत्रपुःअत्रपूअत्रपवः
द्वितीयाअत्रपुम्अत्रपूअत्रपूः
तृतीयाअत्रप्वाअत्रपुभ्याम्अत्रपुभिः
चतुर्थीअत्रपवे / अत्रप्वैअत्रपुभ्याम्अत्रपुभ्यः
पञ्चमीअत्रपोः / अत्रप्वाःअत्रपुभ्याम्अत्रपुभ्यः
षष्ठीअत्रपोः / अत्रप्वाःअत्रप्वोःअत्रपूणाम्
सप्तमीअत्रपौ / अत्रप्वाम्अत्रप्वोःअत्रपुषु
सम्बोधनहे अत्रपोहे अत्रपूहे अत्रपवः

अर्थ: "टीन का बना हुआ, कलईदार"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अत्रपु (नपुंसकलिङ्ग)

"टीन का बना हुआ, कलईदार"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअत्रपुअत्रपुणीअत्रपूणि
द्वितीयाअत्रपुअत्रपुणीअत्रपूणि
तृतीयाअत्रपुणाअत्रपुभ्याम्अत्रपुभिः
चतुर्थीअत्रपुणेअत्रपुभ्याम्अत्रपुभ्यः
पञ्चमीअत्रपुणःअत्रपुभ्याम्अत्रपुभ्यः
षष्ठीअत्रपुणःअत्रपुणोःअत्रपूणाम्
सप्तमीअत्रपुणिअत्रपुणोःअत्रपुषु
सम्बोधनहे अत्रपु / हे अत्रपोहे अत्रपुणीहे अत्रपूणि

अर्थ: "टीन का बना हुआ, कलईदार"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें