🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:23:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अदभ्र (पुंलिङ्ग)

"अनल्प, प्रचुर, पुष्कल"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअदभ्रःअदभ्रौअदभ्राः
द्वितीयाअदभ्रम्अदभ्रौअदभ्रान्
तृतीयाअदभ्रेणअदभ्राभ्याम्अदभ्रैः
चतुर्थीअदभ्रायअदभ्राभ्याम्अदभ्रेभ्यः
पञ्चमीअदभ्रात् / अदभ्राद्अदभ्राभ्याम्अदभ्रेभ्यः
षष्ठीअदभ्रस्यअदभ्रयोःअदभ्राणाम्
सप्तमीअदभ्रेअदभ्रयोःअदभ्रेषु
सम्बोधनहे अदभ्रहे अदभ्रौहे अदभ्राः

अर्थ: "अनल्प, प्रचुर, पुष्कल"
संस्कृत: पर्याय: प्रभूत, प्रचुर, प्राज्य, बहुल, बहु

📚 अमरकोश में:
• बहुत/प्रचुर (३.१.६२) — पर्याय: प्रभूत, प्रचुर, प्राज्य, बहुल, बहु, पुरुहू, पुरु, भूयिष्ठ, स्फार, भूयस्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अदभ्र (नपुंसकलिङ्ग)

"अनल्प, प्रचुर, पुष्कल"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअदभ्रम्अदभ्रेअदभ्राणि
द्वितीयाअदभ्रम्अदभ्रेअदभ्राणि
तृतीयाअदभ्रेणअदभ्राभ्याम्अदभ्रैः
चतुर्थीअदभ्रायअदभ्राभ्याम्अदभ्रेभ्यः
पञ्चमीअदभ्रात् / अदभ्राद्अदभ्राभ्याम्अदभ्रेभ्यः
षष्ठीअदभ्रस्यअदभ्रयोःअदभ्राणाम्
सप्तमीअदभ्रेअदभ्रयोःअदभ्रेषु
सम्बोधनहे अदभ्रहे अदभ्रेहे अदभ्राणि

अर्थ: "अनल्प, प्रचुर, पुष्कल"
संस्कृत: पर्याय: प्रभूत, प्रचुर, प्राज्य, बहुल, बहु

📚 अमरकोश में:
• बहुत/प्रचुर (३.१.६२) — पर्याय: प्रभूत, प्रचुर, प्राज्य, बहुल, बहु, पुरुहू, पुरु, भूयिष्ठ, स्फार, भूयस्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें