🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:25:33 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अदर्शन (नपुंसकलिङ्ग)

दृश्+ल्युट् "भ्रम, माया, अदृश्यता"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअदर्शनम्अदर्शनेअदर्शनानि
द्वितीयाअदर्शनम्अदर्शनेअदर्शनानि
तृतीयाअदर्शनेनअदर्शनाभ्याम्अदर्शनैः
चतुर्थीअदर्शनायअदर्शनाभ्याम्अदर्शनेभ्यः
पञ्चमीअदर्शनात् / अदर्शनाद्अदर्शनाभ्याम्अदर्शनेभ्यः
षष्ठीअदर्शनस्यअदर्शनयोःअदर्शनानाम्
सप्तमीअदर्शनेअदर्शनयोःअदर्शनेषु
सम्बोधनहे अदर्शनहे अदर्शनेहे अदर्शनानि

अर्थ: दृश्+ल्युट् "भ्रम, माया, अदृश्यता"
संस्कृत: पर्याय: विनाश, नाश

📚 अमरकोश में:
• नाश/अदृश्य होना (३.२.२२) — पर्याय: विनाश

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें