🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:26:24 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अद्धातम (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअद्धातमःअद्धातमौअद्धातमे
द्वितीयाअद्धातमम्अद्धातमौअद्धातमान्
तृतीयाअद्धातमेनअद्धातमाभ्याम्अद्धातमैः
चतुर्थीअद्धातमस्मैअद्धातमाभ्याम्अद्धातमेभ्यः
पञ्चमीअद्धातमस्मात् / अद्धातमस्माद्अद्धातमाभ्याम्अद्धातमेभ्यः
षष्ठीअद्धातमस्यअद्धातमयोःअद्धातमेषाम्
सप्तमीअद्धातमस्मिन्अद्धातमयोःअद्धातमेषु
सम्बोधनहे अद्धातमहे अद्धातमौहे अद्धातमे

अर्थ: —
English: quite manifest, AitĀr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अद्धातम (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअद्धातमत् / अद्धातमद्अद्धातमेअद्धातमानि
द्वितीयाअद्धातमत् / अद्धातमद्अद्धातमेअद्धातमानि
तृतीयाअद्धातमेनअद्धातमाभ्याम्अद्धातमैः
चतुर्थीअद्धातमस्मैअद्धातमाभ्याम्अद्धातमेभ्यः
पञ्चमीअद्धातमस्मात् / अद्धातमस्माद्अद्धातमाभ्याम्अद्धातमेभ्यः
षष्ठीअद्धातमस्यअद्धातमयोःअद्धातमेषाम्
सप्तमीअद्धातमस्मिन्अद्धातमयोःअद्धातमेषु
सम्बोधनहे अद्धातमत् / हे अद्धातमद्हे अद्धातमेहे अद्धातमानि

अर्थ: —
English: quite manifest, AitĀr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें