🕉️ 21 November 2026, Saturday · 03:43:58 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अद्युत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअद्युत् / अद्युद्अद्युतौअद्युतः
द्वितीयाअद्युतम्अद्युतौअद्युतः
तृतीयाअद्युताअद्युद्भ्याम्अद्युद्भिः
चतुर्थीअद्युतेअद्युद्भ्याम्अद्युद्भ्यः
पञ्चमीअद्युतःअद्युद्भ्याम्अद्युद्भ्यः
षष्ठीअद्युतःअद्युतोःअद्युताम्
सप्तमीअद्युतिअद्युतोःअद्युत्सु
सम्बोधनहे अद्युत् / हे अद्युद्हे अद्युतौहे अद्युतः

अर्थ: —
English: destitute of brightness, RV. vi, 39, 3.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अद्युत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअद्युत् / अद्युद्अद्युतीअद्युन्ति
द्वितीयाअद्युत् / अद्युद्अद्युतीअद्युन्ति
तृतीयाअद्युताअद्युद्भ्याम्अद्युद्भिः
चतुर्थीअद्युतेअद्युद्भ्याम्अद्युद्भ्यः
पञ्चमीअद्युतःअद्युद्भ्याम्अद्युद्भ्यः
षष्ठीअद्युतःअद्युतोःअद्युताम्
सप्तमीअद्युतिअद्युतोःअद्युत्सु
सम्बोधनहे अद्युत् / हे अद्युद्हे अद्युतीहे अद्युन्ति

अर्थ: —
English: destitute of brightness, RV. vi, 39, 3.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें