🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:27:39 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अद्रव (पुंलिङ्ग)

अद् (खाने वाला, निगलने वाला) + रव (क्रन्दन, चीख)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअद्रवःअद्रवौअद्रवाः
द्वितीयाअद्रवम्अद्रवौअद्रवान्
तृतीयाअद्रवेणअद्रवाभ्याम्अद्रवैः
चतुर्थीअद्रवायअद्रवाभ्याम्अद्रवेभ्यः
पञ्चमीअद्रवात् / अद्रवाद्अद्रवाभ्याम्अद्रवेभ्यः
षष्ठीअद्रवस्यअद्रवयोःअद्रवाणाम्
सप्तमीअद्रवेअद्रवयोःअद्रवेषु
सम्बोधनहे अद्रवहे अद्रवौहे अद्रवाः

अर्थ: अद् (खाने वाला, निगलने वाला) + रव (क्रन्दन, चीख)
English: not liquid.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अद्रव (नपुंसकलिङ्ग)

अद् (खाने वाला, निगलने वाला) + रव (क्रन्दन, चीख)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअद्रवम्अद्रवेअद्रवाणि
द्वितीयाअद्रवम्अद्रवेअद्रवाणि
तृतीयाअद्रवेणअद्रवाभ्याम्अद्रवैः
चतुर्थीअद्रवायअद्रवाभ्याम्अद्रवेभ्यः
पञ्चमीअद्रवात् / अद्रवाद्अद्रवाभ्याम्अद्रवेभ्यः
षष्ठीअद्रवस्यअद्रवयोःअद्रवाणाम्
सप्तमीअद्रवेअद्रवयोःअद्रवेषु
सम्बोधनहे अद्रवहे अद्रवेहे अद्रवाणि

अर्थ: अद् (खाने वाला, निगलने वाला) + रव (क्रन्दन, चीख)
English: not liquid.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें