🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:21:46 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अद्वेष (पुंलिङ्ग)

अद् (खाने वाला, निगलने वाला) + वेष (प्रवेशद्वार)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअद्वेषःअद्वेषौअद्वेषाः
द्वितीयाअद्वेषम्अद्वेषौअद्वेषान्
तृतीयाअद्वेषेणअद्वेषाभ्याम्अद्वेषैः
चतुर्थीअद्वेषायअद्वेषाभ्याम्अद्वेषेभ्यः
पञ्चमीअद्वेषात् / अद्वेषाद्अद्वेषाभ्याम्अद्वेषेभ्यः
षष्ठीअद्वेषस्यअद्वेषयोःअद्वेषाणाम्
सप्तमीअद्वेषेअद्वेषयोःअद्वेषेषु
सम्बोधनहे अद्वेषहे अद्वेषौहे अद्वेषाः

अर्थ: अद् (खाने वाला, निगलने वाला) + वेष (प्रवेशद्वार)
English: not malevolent (nom. du. f. °ए॑), RV. viii, 68, 10 and x, 45, 12.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अद्वेष (नपुंसकलिङ्ग)

अद् (खाने वाला, निगलने वाला) + वेष (पोशाक, वस्त्र)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअद्वेषम्अद्वेषेअद्वेषाणि
द्वितीयाअद्वेषम्अद्वेषेअद्वेषाणि
तृतीयाअद्वेषेणअद्वेषाभ्याम्अद्वेषैः
चतुर्थीअद्वेषायअद्वेषाभ्याम्अद्वेषेभ्यः
पञ्चमीअद्वेषात् / अद्वेषाद्अद्वेषाभ्याम्अद्वेषेभ्यः
षष्ठीअद्वेषस्यअद्वेषयोःअद्वेषाणाम्
सप्तमीअद्वेषेअद्वेषयोःअद्वेषेषु
सम्बोधनहे अद्वेषहे अद्वेषेहे अद्वेषाणि

अर्थ: अद् (खाने वाला, निगलने वाला) + वेष (पोशाक, वस्त्र)
English: not malevolent (nom. du. f. °ए॑), RV. viii, 68, 10 and x, 45, 12.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें