🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:23:56 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अधर्म (पुंलिङ्ग)

बेईमानी, दुष्टता, अन्याय; अधर्मेण- अन्यायपूर्वक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअधर्मःअधर्मौअधर्माः
द्वितीयाअधर्मम्अधर्मौअधर्मान्
तृतीयाअधर्मेणअधर्माभ्याम्अधर्मैः
चतुर्थीअधर्मायअधर्माभ्याम्अधर्मेभ्यः
पञ्चमीअधर्मात् / अधर्माद्अधर्माभ्याम्अधर्मेभ्यः
षष्ठीअधर्मस्यअधर्मयोःअधर्माणाम्
सप्तमीअधर्मेअधर्मयोःअधर्मेषु
सम्बोधनहे अधर्महे अधर्मौहे अधर्माः

अर्थ: बेईमानी, दुष्टता, अन्याय; अधर्मेण- अन्यायपूर्वक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अधर्म (नपुंसकलिङ्ग)

विशेषणों से रहित, ब्रह्मा की उपाधि

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअधर्मम्अधर्मेअधर्माणि
द्वितीयाअधर्मम्अधर्मेअधर्माणि
तृतीयाअधर्मेणअधर्माभ्याम्अधर्मैः
चतुर्थीअधर्मायअधर्माभ्याम्अधर्मेभ्यः
पञ्चमीअधर्मात् / अधर्माद्अधर्माभ्याम्अधर्मेभ्यः
षष्ठीअधर्मस्यअधर्मयोःअधर्माणाम्
सप्तमीअधर्मेअधर्मयोःअधर्मेषु
सम्बोधनहे अधर्महे अधर्मेहे अधर्माणि

अर्थ: विशेषणों से रहित, ब्रह्मा की उपाधि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें