🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:42:06 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अधिकर्ण (पुंलिङ्ग)

अधिक (परिमाप में बढ़कर, अधिक संख्यावाला) + ऋण (कर्तव्यता, दायित्व)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअधिकर्णःअधिकर्णौअधिकर्णाः
द्वितीयाअधिकर्णम्अधिकर्णौअधिकर्णान्
तृतीयाअधिकर्णेनअधिकर्णाभ्याम्अधिकर्णैः
चतुर्थीअधिकर्णायअधिकर्णाभ्याम्अधिकर्णेभ्यः
पञ्चमीअधिकर्णात् / अधिकर्णाद्अधिकर्णाभ्याम्अधिकर्णेभ्यः
षष्ठीअधिकर्णस्यअधिकर्णयोःअधिकर्णानाम्
सप्तमीअधिकर्णेअधिकर्णयोःअधिकर्णेषु
सम्बोधनहे अधिकर्णहे अधिकर्णौहे अधिकर्णाः

अर्थ: अधिक (परिमाप में बढ़कर, अधिक संख्यावाला) + ऋण (कर्तव्यता, दायित्व)
English: N. of a snake demon, Hariv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें