🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:27:49 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अध्याय (पुंलिङ्ग)

पढ़ना,अध्यापन,विशेषतः वेदों का

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअध्यायःअध्यायौअध्यायाः
द्वितीयाअध्यायम्अध्यायौअध्यायान्
तृतीयाअध्यायेनअध्यायाभ्याम्अध्यायैः
चतुर्थीअध्यायायअध्यायाभ्याम्अध्यायेभ्यः
पञ्चमीअध्यायात् / अध्यायाद्अध्यायाभ्याम्अध्यायेभ्यः
षष्ठीअध्यायस्यअध्याययोःअध्यायानाम्
सप्तमीअध्यायेअध्याययोःअध्यायेषु
सम्बोधनहे अध्यायहे अध्यायौहे अध्यायाः

अर्थ: पढ़ना,अध्यापन,विशेषतः वेदों का

📚 अमरकोश में:
• सर्ग (३.३.२७) — पर्याय: स्वभाव, त्याग, निश्चय, सृष्टि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें