🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:41:11 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अननूक्त (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअननूक्तःअननूक्तौअननूक्ताः
द्वितीयाअननूक्तम्अननूक्तौअननूक्तान्
तृतीयाअननूक्तेनअननूक्ताभ्याम्अननूक्तैः
चतुर्थीअननूक्तायअननूक्ताभ्याम्अननूक्तेभ्यः
पञ्चमीअननूक्तात् / अननूक्ताद्अननूक्ताभ्याम्अननूक्तेभ्यः
षष्ठीअननूक्तस्यअननूक्तयोःअननूक्तानाम्
सप्तमीअननूक्तेअननूक्तयोःअननूक्तेषु
सम्बोधनहे अननूक्तहे अननूक्तौहे अननूक्ताः

अर्थ: —
English: ([ŚBr. xiv]) or अननूक्ति ([KātyŚr.]) not recited or studied

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अननूक्त (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअननूक्तम्अननूक्तेअननूक्तानि
द्वितीयाअननूक्तम्अननूक्तेअननूक्तानि
तृतीयाअननूक्तेनअननूक्ताभ्याम्अननूक्तैः
चतुर्थीअननूक्तायअननूक्ताभ्याम्अननूक्तेभ्यः
पञ्चमीअननूक्तात् / अननूक्ताद्अननूक्ताभ्याम्अननूक्तेभ्यः
षष्ठीअननूक्तस्यअननूक्तयोःअननूक्तानाम्
सप्तमीअननूक्तेअननूक्तयोःअननूक्तेषु
सम्बोधनहे अननूक्तहे अननूक्तेहे अननूक्तानि

अर्थ: —
English: ([ŚBr. xiv]) or अननूक्ति ([KātyŚr.]) not recited or studied

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें