🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:57:36 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अनभ्यास (पुंलिङ्ग)

"जो निकटस्थ न हो, दूरस्थ आदि समित्य दूर से ही बिदकने वाला "

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनभ्यासःअनभ्यासौअनभ्यासाः
द्वितीयाअनभ्यासम्अनभ्यासौअनभ्यासान्
तृतीयाअनभ्यासेनअनभ्यासाभ्याम्अनभ्यासैः
चतुर्थीअनभ्यासायअनभ्यासाभ्याम्अनभ्यासेभ्यः
पञ्चमीअनभ्यासात् / अनभ्यासाद्अनभ्यासाभ्याम्अनभ्यासेभ्यः
षष्ठीअनभ्यासस्यअनभ्यासयोःअनभ्यासानाम्
सप्तमीअनभ्यासेअनभ्यासयोःअनभ्यासेषु
सम्बोधनहे अनभ्यासहे अनभ्यासौहे अनभ्यासाः

अर्थ: "जो निकटस्थ न हो, दूरस्थ आदि समित्य दूर से ही बिदकने वाला "

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अनभ्यास (नपुंसकलिङ्ग)

"जो निकटस्थ न हो, दूरस्थ आदि समित्य दूर से ही बिदकने वाला "

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनभ्यासम्अनभ्यासेअनभ्यासानि
द्वितीयाअनभ्यासम्अनभ्यासेअनभ्यासानि
तृतीयाअनभ्यासेनअनभ्यासाभ्याम्अनभ्यासैः
चतुर्थीअनभ्यासायअनभ्यासाभ्याम्अनभ्यासेभ्यः
पञ्चमीअनभ्यासात् / अनभ्यासाद्अनभ्यासाभ्याम्अनभ्यासेभ्यः
षष्ठीअनभ्यासस्यअनभ्यासयोःअनभ्यासानाम्
सप्तमीअनभ्यासेअनभ्यासयोःअनभ्यासेषु
सम्बोधनहे अनभ्यासहे अनभ्यासेहे अनभ्यासानि

अर्थ: "जो निकटस्थ न हो, दूरस्थ आदि समित्य दूर से ही बिदकने वाला "

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें