🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:48:35 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अनर्थभाव (पुंलिङ्ग)

अनर्थ ("अनुपयुक्त, निकम्मा") + भाव (होना, सत्ता)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनर्थभावःअनर्थभावौअनर्थभावाः
द्वितीयाअनर्थभावम्अनर्थभावौअनर्थभावान्
तृतीयाअनर्थभावेनअनर्थभावाभ्याम्अनर्थभावैः
चतुर्थीअनर्थभावायअनर्थभावाभ्याम्अनर्थभावेभ्यः
पञ्चमीअनर्थभावात् / अनर्थभावाद्अनर्थभावाभ्याम्अनर्थभावेभ्यः
षष्ठीअनर्थभावस्यअनर्थभावयोःअनर्थभावानाम्
सप्तमीअनर्थभावेअनर्थभावयोःअनर्थभावेषु
सम्बोधनहे अनर्थभावहे अनर्थभावौहे अनर्थभावाः

अर्थ: अनर्थ ("अनुपयुक्त, निकम्मा") + भाव (होना, सत्ता)
English: having a bad nature, malicious.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अनर्थभाव (नपुंसकलिङ्ग)

अनर्थ ("अनुपयुक्त, निकम्मा") + भाव (भावना, संवेग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनर्थभावम्अनर्थभावेअनर्थभावानि
द्वितीयाअनर्थभावम्अनर्थभावेअनर्थभावानि
तृतीयाअनर्थभावेनअनर्थभावाभ्याम्अनर्थभावैः
चतुर्थीअनर्थभावायअनर्थभावाभ्याम्अनर्थभावेभ्यः
पञ्चमीअनर्थभावात् / अनर्थभावाद्अनर्थभावाभ्याम्अनर्थभावेभ्यः
षष्ठीअनर्थभावस्यअनर्थभावयोःअनर्थभावानाम्
सप्तमीअनर्थभावेअनर्थभावयोःअनर्थभावेषु
सम्बोधनहे अनर्थभावहे अनर्थभावेहे अनर्थभावानि

अर्थ: अनर्थ ("अनुपयुक्त, निकम्मा") + भाव (भावना, संवेग)
English: having a bad nature, malicious.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬