🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:36:56 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अनवधि (पुंलिङ्ग)

"असीमित,अपरिमित"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनवधिःअनवधीअनवधयः
द्वितीयाअनवधिम्अनवधीअनवधीन्
तृतीयाअनवधिनाअनवधिभ्याम्अनवधिभिः
चतुर्थीअनवधयेअनवधिभ्याम्अनवधिभ्यः
पञ्चमीअनवधेःअनवधिभ्याम्अनवधिभ्यः
षष्ठीअनवधेःअनवध्योःअनवधीनाम्
सप्तमीअनवधौअनवध्योःअनवधिषु
सम्बोधनहे अनवधेहे अनवधीहे अनवधयः

अर्थ: "असीमित,अपरिमित"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अनवधि (स्त्रीलिङ्ग)

"असीमित,अपरिमित"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनवधिःअनवधीअनवधयः
द्वितीयाअनवधिम्अनवधीअनवधीः
तृतीयाअनवध्याअनवधिभ्याम्अनवधिभिः
चतुर्थीअनवधये / अनवध्यैअनवधिभ्याम्अनवधिभ्यः
पञ्चमीअनवधेः / अनवध्याःअनवधिभ्याम्अनवधिभ्यः
षष्ठीअनवधेः / अनवध्याःअनवध्योःअनवधीनाम्
सप्तमीअनवधौ / अनवध्याम्अनवध्योःअनवधिषु
सम्बोधनहे अनवधेहे अनवधीहे अनवधयः

अर्थ: "असीमित,अपरिमित"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अनवधि (नपुंसकलिङ्ग)

"असीमित,अपरिमित"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनवधिअनवधिनीअनवधीनि
द्वितीयाअनवधिअनवधिनीअनवधीनि
तृतीयाअनवधिनाअनवधिभ्याम्अनवधिभिः
चतुर्थीअनवधिनेअनवधिभ्याम्अनवधिभ्यः
पञ्चमीअनवधिनःअनवधिभ्याम्अनवधिभ्यः
षष्ठीअनवधिनःअनवधिनोःअनवधीनाम्
सप्तमीअनवधिनिअनवधिनोःअनवधिषु
सम्बोधनहे अनवधि / हे अनवधेहे अनवधिनीहे अनवधीनि

अर्थ: "असीमित,अपरिमित"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें