🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:48:28 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अनाप्त (पुंलिङ्ग)

- अप्राप्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनाप्तःअनाप्तौअनाप्ताः
द्वितीयाअनाप्तम्अनाप्तौअनाप्तान्
तृतीयाअनाप्तेनअनाप्ताभ्याम्अनाप्तैः
चतुर्थीअनाप्तायअनाप्ताभ्याम्अनाप्तेभ्यः
पञ्चमीअनाप्तात् / अनाप्ताद्अनाप्ताभ्याम्अनाप्तेभ्यः
षष्ठीअनाप्तस्यअनाप्तयोःअनाप्तानाम्
सप्तमीअनाप्तेअनाप्तयोःअनाप्तेषु
सम्बोधनहे अनाप्तहे अनाप्तौहे अनाप्ताः

अर्थ: - अप्राप्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अनाप्त (नपुंसकलिङ्ग)

- अप्राप्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनाप्तम्अनाप्तेअनाप्तानि
द्वितीयाअनाप्तम्अनाप्तेअनाप्तानि
तृतीयाअनाप्तेनअनाप्ताभ्याम्अनाप्तैः
चतुर्थीअनाप्तायअनाप्ताभ्याम्अनाप्तेभ्यः
पञ्चमीअनाप्तात् / अनाप्ताद्अनाप्ताभ्याम्अनाप्तेभ्यः
षष्ठीअनाप्तस्यअनाप्तयोःअनाप्तानाम्
सप्तमीअनाप्तेअनाप्तयोःअनाप्तेषु
सम्बोधनहे अनाप्तहे अनाप्तेहे अनाप्तानि

अर्थ: - अप्राप्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें