🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:08:30 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अनावृत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनावृत् / अनावृद्अनावृतौअनावृतः
द्वितीयाअनावृतम्अनावृतौअनावृतः
तृतीयाअनावृताअनावृद्भ्याम्अनावृद्भिः
चतुर्थीअनावृतेअनावृद्भ्याम्अनावृद्भ्यः
पञ्चमीअनावृतःअनावृद्भ्याम्अनावृद्भ्यः
षष्ठीअनावृतःअनावृतोःअनावृताम्
सप्तमीअनावृतिअनावृतोःअनावृत्सु
सम्बोधनहे अनावृत् / हे अनावृद्हे अनावृतौहे अनावृतः

अर्थ: —
English: not returning, RV. x, 95, 14.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अनावृत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनावृत् / अनावृद्अनावृतीअनावृन्ति
द्वितीयाअनावृत् / अनावृद्अनावृतीअनावृन्ति / अनावानि
तृतीयाअनाव्ना / अनावृताअनावृद्भ्याम् / अनावभ्याम्अनावृद्भिः / अनावभिः
चतुर्थीअनाव्ने / अनावृतेअनावृद्भ्याम् / अनावभ्याम्अनावृद्भ्यः / अनावभ्यः
पञ्चमीअनाव्नः / अनावृतःअनावृद्भ्याम् / अनावभ्याम्अनावृद्भ्यः / अनावभ्यः
षष्ठीअनाव्नः / अनावृतःअनाव्नोः / अनावृतोःअनाव्नाम् / अनावृताम्
सप्तमीअनावनि / अनाव्नि / अनावृतिअनाव्नोः / अनावृतोःअनावृत्सु / अनावसु
सम्बोधनहे अनावृत् / हे अनावृद्हे अनावृतीहे अनावृन्ति

अर्थ: —
English: not returning, RV. x, 95, 14.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें