🕉️ 23 November 2026, Monday · 03:10:14 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अनिक्षु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनिक्षुःअनिक्षूअनिक्षवः
द्वितीयाअनिक्षुम्अनिक्षूअनिक्षून्
तृतीयाअनिक्षुणाअनिक्षुभ्याम्अनिक्षुभिः
चतुर्थीअनिक्षवेअनिक्षुभ्याम्अनिक्षुभ्यः
पञ्चमीअनिक्षोःअनिक्षुभ्याम्अनिक्षुभ्यः
षष्ठीअनिक्षोःअनिक्ष्वोःअनिक्षूणाम्
सप्तमीअनिक्षौअनिक्ष्वोःअनिक्षुषु
सम्बोधनहे अनिक्षोहे अनिक्षूहे अनिक्षवः

अर्थ: —
English: (See 3. अ), ‘not (true) sugar-cane’, a sort of long grass or reed, Saccharum Spontaneum.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬