🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:52:50 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अनिश्चर (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनिश्चरःअनिश्चरौअनिश्चराः
द्वितीयाअनिश्चरम्अनिश्चरौअनिश्चरान्
तृतीयाअनिश्चरेणअनिश्चराभ्याम्अनिश्चरैः
चतुर्थीअनिश्चरायअनिश्चराभ्याम्अनिश्चरेभ्यः
पञ्चमीअनिश्चरात् / अनिश्चराद्अनिश्चराभ्याम्अनिश्चरेभ्यः
षष्ठीअनिश्चरस्यअनिश्चरयोःअनिश्चराणाम्
सप्तमीअनिश्चरेअनिश्चरयोःअनिश्चरेषु
सम्बोधनहे अनिश्चरहे अनिश्चरौहे अनिश्चराः

अर्थ: —
English: not wavering, firm, resolute, Divyâv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अनिश्चर (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनिश्चरम्अनिश्चरेअनिश्चराणि
द्वितीयाअनिश्चरम्अनिश्चरेअनिश्चराणि
तृतीयाअनिश्चरेणअनिश्चराभ्याम्अनिश्चरैः
चतुर्थीअनिश्चरायअनिश्चराभ्याम्अनिश्चरेभ्यः
पञ्चमीअनिश्चरात् / अनिश्चराद्अनिश्चराभ्याम्अनिश्चरेभ्यः
षष्ठीअनिश्चरस्यअनिश्चरयोःअनिश्चराणाम्
सप्तमीअनिश्चरेअनिश्चरयोःअनिश्चरेषु
सम्बोधनहे अनिश्चरहे अनिश्चरेहे अनिश्चराणि

अर्थ: —
English: not wavering, firm, resolute, Divyâv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬