किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें
गुरु का गौण अनुदेश जो आवश्यकता होने पर उस समय प्रयुक्त किया जाता है जब कि मुख्य निदेश का प्रयोग संभव नहीं
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अनुकल्पः | अनुकल्पौ | अनुकल्पाः |
| द्वितीया | अनुकल्पम् | अनुकल्पौ | अनुकल्पान् |
| तृतीया | अनुकल्पेन | अनुकल्पाभ्याम् | अनुकल्पैः |
| चतुर्थी | अनुकल्पाय | अनुकल्पाभ्याम् | अनुकल्पेभ्यः |
| पञ्चमी | अनुकल्पात् / अनुकल्पाद् | अनुकल्पाभ्याम् | अनुकल्पेभ्यः |
| षष्ठी | अनुकल्पस्य | अनुकल्पयोः | अनुकल्पानाम् |
| सप्तमी | अनुकल्पे | अनुकल्पयोः | अनुकल्पेषु |
| सम्बोधन | हे अनुकल्प | हे अनुकल्पौ | हे अनुकल्पाः |
घटिया स्थानापत्ति
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अनुकल्पम् | अनुकल्पे | अनुकल्पानि |
| द्वितीया | अनुकल्पम् | अनुकल्पे | अनुकल्पानि |
| तृतीया | अनुकल्पेन | अनुकल्पाभ्याम् | अनुकल्पैः |
| चतुर्थी | अनुकल्पाय | अनुकल्पाभ्याम् | अनुकल्पेभ्यः |
| पञ्चमी | अनुकल्पात् / अनुकल्पाद् | अनुकल्पाभ्याम् | अनुकल्पेभ्यः |
| षष्ठी | अनुकल्पस्य | अनुकल्पयोः | अनुकल्पानाम् |
| सप्तमी | अनुकल्पे | अनुकल्पयोः | अनुकल्पेषु |
| सम्बोधन | हे अनुकल्प | हे अनुकल्पे | हे अनुकल्पानि |
ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।