🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:43:55 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अनुचर (पुंलिङ्ग)

सहचर,अनुयायी,नौकर,सेवक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनुचरःअनुचरौअनुचराः
द्वितीयाअनुचरम्अनुचरौअनुचरान्
तृतीयाअनुचरेणअनुचराभ्याम्अनुचरैः
चतुर्थीअनुचरायअनुचराभ्याम्अनुचरेभ्यः
पञ्चमीअनुचरात् / अनुचराद्अनुचराभ्याम्अनुचरेभ्यः
षष्ठीअनुचरस्यअनुचरयोःअनुचराणाम्
सप्तमीअनुचरेअनुचरयोःअनुचरेषु
सम्बोधनहे अनुचरहे अनुचरौहे अनुचराः

अर्थ: सहचर,अनुयायी,नौकर,सेवक
संस्कृत: पर्याय: अनुप्लव, सहाय, अभिचर, सचिव

📚 अमरकोश में:
• सहायक/अनुचर (२.८.७१) — पर्याय: अनुप्लव, सहाय, अभिचर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अनुचर (नपुंसकलिङ्ग)

सहचर,अनुयायी,नौकर,सेवक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनुचरम्अनुचरेअनुचराणि
द्वितीयाअनुचरम्अनुचरेअनुचराणि
तृतीयाअनुचरेणअनुचराभ्याम्अनुचरैः
चतुर्थीअनुचरायअनुचराभ्याम्अनुचरेभ्यः
पञ्चमीअनुचरात् / अनुचराद्अनुचराभ्याम्अनुचरेभ्यः
षष्ठीअनुचरस्यअनुचरयोःअनुचराणाम्
सप्तमीअनुचरेअनुचरयोःअनुचरेषु
सम्बोधनहे अनुचरहे अनुचरेहे अनुचराणि

अर्थ: सहचर,अनुयायी,नौकर,सेवक
संस्कृत: पर्याय: अनुप्लव, सहाय, अभिचर, सचिव
English: following, attending

📚 अमरकोश में:
• सहायक/अनुचर (२.८.७१) — पर्याय: अनुप्लव, सहाय, अभिचर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें