🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:27:32 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अनुत्त (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनुत्तःअनुत्तौअनुत्ताः
द्वितीयाअनुत्तम्अनुत्तौअनुत्तान्
तृतीयाअनुत्तेनअनुत्ताभ्याम्अनुत्तैः
चतुर्थीअनुत्तायअनुत्ताभ्याम्अनुत्तेभ्यः
पञ्चमीअनुत्तात् / अनुत्ताद्अनुत्ताभ्याम्अनुत्तेभ्यः
षष्ठीअनुत्तस्यअनुत्तयोःअनुत्तानाम्
सप्तमीअनुत्तेअनुत्तयोःअनुत्तेषु
सम्बोधनहे अनुत्तहे अनुत्तौहे अनुत्ताः

अर्थ: —
English: not cast down, invincible, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अनुत्त (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनुत्तम्अनुत्तेअनुत्तानि
द्वितीयाअनुत्तम्अनुत्तेअनुत्तानि
तृतीयाअनुत्तेनअनुत्ताभ्याम्अनुत्तैः
चतुर्थीअनुत्तायअनुत्ताभ्याम्अनुत्तेभ्यः
पञ्चमीअनुत्तात् / अनुत्ताद्अनुत्ताभ्याम्अनुत्तेभ्यः
षष्ठीअनुत्तस्यअनुत्तयोःअनुत्तानाम्
सप्तमीअनुत्तेअनुत्तयोःअनुत्तेषु
सम्बोधनहे अनुत्तहे अनुत्तेहे अनुत्तानि

अर्थ: —
English: not cast down, invincible, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें