🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:18:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अनूदक (नपुंसकलिङ्ग)

जल का अभाव, सूखा पड़ना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनूदकम्अनूदकेअनूदकानि
द्वितीयाअनूदकम्अनूदकेअनूदकानि / अनूदानि
तृतीयाअनूदकेन / अनूद्नाअनूदकाभ्याम् / अनूदभ्याम्अनूदकैः / अनूदभिः
चतुर्थीअनूदकाय / अनूद्नेअनूदकाभ्याम् / अनूदभ्याम्अनूदकेभ्यः / अनूदभ्यः
पञ्चमीअनूदकात् / अनूदकाद् / अनूद्नःअनूदकाभ्याम् / अनूदभ्याम्अनूदकेभ्यः / अनूदभ्यः
षष्ठीअनूदकस्य / अनूद्नःअनूदकयोः / अनूद्नोःअनूदकानाम् / अनूद्नाम्
सप्तमीअनूदके / अनूदनि / अनूद्निअनूदकयोः / अनूद्नोःअनूदकेषु / अनूदसु
सम्बोधनहे अनूदकहे अनूदकेहे अनूदकानि

अर्थ: जल का अभाव, सूखा पड़ना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें