🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:42:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अनूर्मि (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनूर्मिःअनूर्मीअनूर्मयः
द्वितीयाअनूर्मिम्अनूर्मीअनूर्मीन्
तृतीयाअनूर्मिणाअनूर्मिभ्याम्अनूर्मिभिः
चतुर्थीअनूर्मयेअनूर्मिभ्याम्अनूर्मिभ्यः
पञ्चमीअनूर्मेःअनूर्मिभ्याम्अनूर्मिभ्यः
षष्ठीअनूर्मेःअनूर्म्योःअनूर्मीणाम्
सप्तमीअनूर्मौअनूर्म्योःअनूर्मिषु
सम्बोधनहे अनूर्मेहे अनूर्मीहे अनूर्मयः

अर्थ: —
English: ‘not waving or fluctuating’, inviolable, RV. viii, 24, 22.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अनूर्मि (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनूर्मिअनूर्मिणीअनूर्मीणि
द्वितीयाअनूर्मिअनूर्मिणीअनूर्मीणि
तृतीयाअनूर्मिणाअनूर्मिभ्याम्अनूर्मिभिः
चतुर्थीअनूर्मिणे / अनूर्मयेअनूर्मिभ्याम्अनूर्मिभ्यः
पञ्चमीअनूर्मिणः / अनूर्मेःअनूर्मिभ्याम्अनूर्मिभ्यः
षष्ठीअनूर्मिणः / अनूर्मेःअनूर्मिणोः / अनूर्म्योःअनूर्मीणाम्
सप्तमीअनूर्मिणि / अनूर्मौअनूर्मिणोः / अनूर्म्योःअनूर्मिषु
सम्बोधनहे अनूर्मि / हे अनूर्मेहे अनूर्मिणीहे अनूर्मीणि

अर्थ: —
English: ‘not waving or fluctuating’, inviolable, RV. viii, 24, 22.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें