🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:48:38 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अन्तर (पुंलिङ्ग)

नीचला वस्त्र, बाहर का, अन्तर्वस्त्र

🔎 आपका लिखा रूप अन्तरेण = तृतीया विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअन्तरःअन्तरौअन्तराः
द्वितीयाअन्तरम्अन्तरौअन्तरान्
तृतीयाअन्तरेणअन्तराभ्याम्अन्तरैः
चतुर्थीअन्तरायअन्तराभ्याम्अन्तरेभ्यः
पञ्चमीअन्तरात् / अन्तराद्अन्तराभ्याम्अन्तरेभ्यः
षष्ठीअन्तरस्यअन्तरयोःअन्तराणाम्
सप्तमीअन्तरेअन्तरयोःअन्तरेषु
सम्बोधनहे अन्तरहे अन्तरौहे अन्तराः

अर्थ: नीचला वस्त्र, बाहर का, अन्तर्वस्त्र
संस्कृत: बहिः, बहिस्थः, परिधानम्, अन्तर्धानम् (वस्त्रम्) · पर्याय: स्थान
English: Exterior, Located Outside, Lower garments, inner garments

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अन्तर (नपुंसकलिङ्ग)

अंदर होने वाला, भीतर का

🔎 आपका लिखा रूप अन्तरेण = तृतीया विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअन्तरम्अन्तरेअन्तराणि
द्वितीयाअन्तरम्अन्तरेअन्तराणि
तृतीयाअन्तरेणअन्तराभ्याम्अन्तरैः
चतुर्थीअन्तरायअन्तराभ्याम्अन्तरेभ्यः
पञ्चमीअन्तरात् / अन्तराद्अन्तराभ्याम्अन्तरेभ्यः
षष्ठीअन्तरस्यअन्तरयोःअन्तराणाम्
सप्तमीअन्तरेअन्तरयोःअन्तरेषु
सम्बोधनहे अन्तरहे अन्तरेहे अन्तराणि

अर्थ: अंदर होने वाला, भीतर का
संस्कृत: अन्तर्धानम् (वस्त्रम्), बहिः · पर्याय: स्थान

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें